Kiedy chcesz zrozumieć, co się dzieje.

Kiedy warto rozważyć diagnozę psychologiczną?

Konsultacja diagnostyczna może być pomocna, gdy u osoby dorosłej, dziecka lub nastolatka pojawiają się:

• długotrwały lęk, napięcie lub obniżony nastrój,

• trudności z koncentracją, pamięcią, planowaniem lub kończeniem zadań,

• podejrzenie objawów ADHD,

• impulsywność, nadmierna ruchliwość lub trudności z organizacją działania,

• silne reakcje emocjonalne i trudności z odzyskiwaniem równowagi,

• wycofanie, drażliwość, częste konflikty lub zmiana dotychczasowego zachowania,

• trudności w relacjach rodzinnych, szkolnych, rówieśniczych lub zawodowych,

• niska samoocena, perfekcjonizm lub silny samokrytycyzm,

• problemy z nauką, przeciążenie wymaganiami albo spadek dotychczasowego funkcjonowania,

• trudności z kontrolowaniem korzystania z telefonu, gier lub mediów społecznościowych,

• nieskuteczność wcześniejszych form wsparcia,

• potrzeba uporządkowania sytuacji i wyboru odpowiedniego kierunku pomocy.

Nie trzeba samodzielnie rozstrzygać, czy trudność wymaga diagnozy. Jednym z celów pierwszej konsultacji jest właśnie ustalenie, jaki zakres oceny będzie potrzebny.

Jak przebiega diagnoza psychologiczna?

1. Konsultacja diagnostyczna

Pierwsze spotkanie służy poznaniu zgłaszanej trudności, jej historii oraz wpływu na codzienne funkcjonowanie.

W przypadku osoby dorosłej wspólnie określamy pytanie diagnostyczne i ustalamy dalszy zakres badania.

W przypadku dziecka lub nastolatka pierwsza konsultacja obejmuje zazwyczaj rozmowę z rodzicem lub opiekunem. W zależności od wieku i charakteru trudności kolejne spotkania mogą odbywać się z udziałem młodej osoby, rodzica albo oddzielnie.

2. Badanie psychologiczne

W zależności od celu diagnozy proces może obejmować:

• rozmowę i wywiad psychologiczny,

• obserwację zachowania,

• kwestionariusze,

• wystandaryzowane testy psychologiczne,

• zadania oceniające wybrane funkcje poznawcze,

• analizę dostępnej dokumentacji,

• informacje uzyskane — za zgodą — od rodzica, nauczyciela, lekarza lub innego specjalisty.

Nie opieram diagnozy na wyniku jednego testu. Wnioski powstają na podstawie połączenia informacji z różnych źródeł oraz ich interpretacji z uwzględnieniem wieku, środowiska i całego sposobu funkcjonowania osoby badanej.

3. Omówienie wyników

Po zakończeniu badania odbywa się spotkanie poświęcone omówieniu:

• najważniejszych wniosków,

• rozpoznanych trudności,

• mocnych stron i zasobów,

• czynników wpływających na obecne funkcjonowanie,

• możliwych dalszych działań,

• rekomendowanej formy pomocy.

W przypadku dzieci i młodzieży sposób przekazania informacji dostosowuję do ich wieku i poziomu rozumienia. Wyniki omawiam również z rodzicem lub opiekunem, z poszanowaniem prywatności młodej osoby oraz zasad obowiązujących w relacji psychologicznej.

4. Pisemna informacja lub opinia psychologiczna

Jeżeli zostało to wcześniej uzgodnione i zakres przeprowadzonego badania na to pozwala, proces może zakończyć się przygotowaniem pisemnej informacji lub opinii psychologicznej.

Dokument może zawierać opis badanego obszaru, najważniejsze wnioski oraz zalecenia. Nie jest jednak równoważny z orzeczeniem, zaświadczeniem lekarskim ani dokumentem wymagającym dodatkowych uprawnień określonych w odrębnych przepisach.

Jakie obszary może obejmować diagnoza?

Funkcjonowanie emocjonalne

Ocena może dotyczyć między innymi:

• lęku i nadmiernego zamartwiania się,

• obniżonego nastroju,

• reakcji stresowych,

• drażliwości i silnego napięcia,

• trudności w rozpoznawaniu i regulowaniu emocji,

• sposobów radzenia sobie w sytuacjach obciążających.

W przypadku dzieci i młodzieży trudności emocjonalne mogą być widoczne również poprzez wycofanie, problemy ze snem, dolegliwości somatyczne, konflikty, pogorszenie wyników w nauce albo zmianę dotychczasowego zachowania.

Psychologiczna ocena objawów ADHD

Ocena może obejmować:

• trudności z koncentracją i utrzymaniem uwagi,

• impulsywność,

• nadmierną aktywność lub wewnętrzny niepokój,

• problemy z planowaniem i organizacją,

• trudności z zarządzaniem czasem,

• odkładanie i niedokańczanie zadań,

• wybrane aspekty funkcji wykonawczych.

W przypadku dzieci i młodzieży ważne jest uwzględnienie funkcjonowania w różnych środowiskach, przede wszystkim w domu i w szkole.

Ocena psychologiczna pozwala uporządkować zgłaszane objawy i określić dalszą ścieżkę postępowania. Gdy pełne rozpoznanie wymaga konsultacji psychiatrycznej, pediatrycznej lub diagnozy w wyspecjalizowanym ośrodku, rodzic lub osoba dorosła otrzymuje odpowiednie zalecenia.

Uwaga, pamięć i funkcje poznawcze

Badanie może dotyczyć wybranych aspektów funkcjonowania poznawczego, takich jak:

• koncentracja i podzielność uwagi,

• pamięć i uczenie się,

• tempo przetwarzania informacji,

• planowanie i organizacja działania,

• elastyczność myślenia,

• kontrolowanie reakcji,

• wybrane funkcje wykonawcze.

Taka ocena może być pomocna w przypadku trudności szkolnych, problemów z pamięcią, przeciążenia poznawczego, trudności z wykonywaniem zadań lub zauważalnej zmiany dotychczasowego funkcjonowania.

Funkcjonowanie społeczne i relacje

Ocena może obejmować:

• nawiązywanie i podtrzymywanie relacji,

• rozumienie sytuacji społecznych,

• rozpoznawanie i wyrażanie emocji,

• komunikowanie potrzeb,

• asertywność i stawianie granic,

• reagowanie na krytykę i odrzucenie,

• wycofanie społeczne,

• powtarzające się konflikty.

W przypadku dzieci i młodzieży uwzględniam również relacje z rodzicami, rodzeństwem, nauczycielami i grupą rówieśniczą.

Samoocena, osobowość i sposoby radzenia sobie

Proces diagnostyczny może dotyczyć utrwalonych sposobów myślenia o sobie i innych, samooceny, perfekcjonizmu, reakcji na stres, sposobów stawiania granic oraz powtarzających się wzorców w relacjach.

W przypadku dzieci i młodzieży interpretacja wyników zawsze uwzględnia etap rozwoju. Celem nie jest przypisanie młodej osoby do trwałej kategorii, lecz zrozumienie jej aktualnych potrzeb, zasobów i obszarów wymagających wsparcia.

Problemowe korzystanie z telefonu, gier i mediów społecznościowych

Szczególnym obszarem moich zainteresowań jest wpływ nowych technologii na zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie.

Ocena może dotyczyć między innymi:

• poczucia utraty kontroli nad korzystaniem z urządzeń,

• nadmiernego czasu spędzanego w mediach społecznościowych lub grach,

• automatycznego sprawdzania powiadomień,

• używania technologii w celu unikania trudnych emocji,

• wpływu aktywności online na sen, koncentrację i samoocenę,

• pogorszenia funkcjonowania szkolnego, zawodowego lub rodzinnego,

• zaniedbywania relacji, obowiązków, aktywności fizycznej lub odpoczynku.

W przypadku dzieci i młodzieży ocena uwzględnia również zasady obowiązujące w domu, sposób korzystania z technologii przez rodzinę oraz potrzeby rozwojowe młodej osoby.

Celem nie musi być całkowita rezygnacja z technologii. Ważniejsze jest zrozumienie mechanizmu problemu i odzyskanie możliwości świadomego oraz bezpiecznego korzystania z niej.

Bezpieczeństwo i granice diagnozy

Przed rozpoczęciem badania osoba dorosła albo rodzic lub opiekun otrzymuje informację o celu, przewidywanym przebiegu oraz sposobie wykorzystania wyników.

Dziecku lub nastolatkowi również wyjaśniam przebieg spotkań w sposób dostosowany do jego wieku. Młoda osoba może zadawać pytania, zgłaszać obawy i uczestniczyć w procesie z poszanowaniem jej godności, prywatności oraz poczucia bezpieczeństwa.

Jeżeli odpowiedź na dane pytanie wymaga konsultacji psychiatrycznej, neurologicznej, pediatrycznej, diagnozy pedagogicznej, dodatkowych uprawnień albo pracy zespołu specjalistów, informuję o tym i wskazuję właściwy kierunek dalszego postępowania.

Diagnoza nie ma zamykać człowieka w etykiecie. Powinna pomagać lepiej zrozumieć jego doświadczenie, potrzeby i sposób funkcjonowania oraz znaleźć możliwie najlepszą formę dalszej pomocy.

Umów się na konsultację: 

Spotkania stacjonarne lub online

(+48) 515 321 278 

kontakt telefoniczny w godz. 10:30 - 19:30

psycholog@remigiuszpyszka.pl